(zie beneden voor de Nederlandse tekst)

What if having many creative directions doesn’t mean having no purpose?

Musing , mixed media on cotton rag paper © Françoise Vaal

More than one calling

Eleven years ago, I watched Emilie Wapnick’s TED Talk, Why Some of Us Don’t Have One True Calling. Hearing them speak about multipotentialites brought a huge sense of relief.

A multipotentialite is someone with many interests and creative paths, rather than one fixed calling. That description made sense to me. I like learning new skills. I like jumping in at the deep end. I like combining two or more ideas and seeing what happens when they meet.

This is clear in the art I make. Sometimes I photograph a landscape because the photograph feels complete as it is. The light, the scale and the mood are already there. At other times, the photograph is only the start. I want to add paint. I want to cover parts of it, scratch into it, build up layers or combine it with textures from somewhere else.

Photography leads to collage. Collage leads to paint. Paint finds its way back into photography. A monoprint becomes a mountain. A crack in an old wall becomes part of a desert. A photograph of stone, bark or weathered wood may end up inside a landscape that never existed. At least, not in that form.

And yet the finished image can feel closer to what I experienced than the original photograph did.

Splashzone, mixed media on cotton rag paper © Françoise Vaal

Different forms, the same questions

My landscapes, textured photographs, collages and paintings may look different, but they don’t feel separate to me. They come from the same interests.

I’m drawn to the emotional power of wild places. I want to explore how we belong to the natural world, even when modern life does its best to convince us otherwise.

I’m interested in traces. Marks made by weather, time, growth, decay and human hands.

I’m interested in transformation too. How an ordinary image can become strange. How a landscape can shift from scenery into something that feels alive. A threshold. A refuge. A memory. Sometimes a portal.

That’s why choosing one medium has always felt forced. I use whatever helps me get closer to the feeling I’m trying to show.

Some ideas need the clear detail of a photograph. Others need paint, torn edges, rough surfaces or several images pushed together until they begin to speak to one another.

Some works need silence and space.

Others need a vintage woman setting fire to something or a drummer falling out of a hammock.

These works may seem unrelated at first, but they grow from the same habit. I look closely. Then I put them together and wait to see what changes.

One interest doesn’t replace another. It feeds it. Wapnick calls this synthesis, the ability to bring ideas from different areas together and make something new. I recognised myself in that.

The Minimalist - print of hand-cut collage on paper (C) Françoise Vaal

The purpose trap

And yet I still get thrown off course by books, experts and social media posts claiming that we each have one true purpose. Find it, they say, and everything will fall into place.

The work.

The confidence.

The money.

So I start questioning myself again: What is my true purpose?

I answer the questions. I read the books. I do the exercises. I search inside myself as though my purpose were a missing earring under the sofa.

Still nothing.

Of course not. I didn’t know what I wanted to become when I was sixteen, and I still don’t. I’m interested in too many things.

Being an artist gives me room to follow those interests. Marketing still seems to view this as suspicious behaviour. Perhaps the problem is that we confuse purpose with a job title, a medium or a product.

Maybe purpose isn’t the one thing you make. Maybe it’s the question you keep returning to.

My work changes, but the questions underneath it don’t change much.

Why do certain landscapes affect us so deeply? How can an image show not only what a place looked like, but what it felt like to stand there? What can paint, texture and collage reveal that a straightforward photograph can’t?

I return to these questions through landscapes, textured photographs, collages, monoprints and paintings. The medium changes. The way I look doesn’t.

Perhaps my purpose isn’t to make one recognisable product and repeat it until everyone gets the message. Perhaps it’s to connect things. Images, materials, places, memories and ideas.

Perhaps it’s to take what already exists and make it feel unfamiliar again. That isn’t a lack of direction. That is the direction.

I may not offer the market one endlessly repeated product. But I can offer a recognisable way of seeing.

The consistency isn’t in the medium.

It’s in the gaze.

Wat als veel creatieve richtingen niet betekent dat je geen doel hebt?

Mijn hoofd en mijn creativiteit schieten alle kanten op. Zo kan het er in elk geval van buitenaf uitzien. Jarenlang heb ik me afgevraagd of dat betekent dat ik geen doel heb.

Ik heb geprobeerd te leren van andere kunstenaars, galeriehouders en kunstmarketeers. Vooral van die marketeers, want marketing gaat me niet vanzelf af.

Nu ik erover nadenk: ik haat het. Of eerlijker gezegd: ik wil het niet doen.

Ik weet dat het moet. Zonder marketing zien maar weinig mensen mijn werk. Dus blijf ik de adviezen opvolgen, de methodes uitproberen en mijn werk in keurige zinnetjes proppen: Landschapskunstenaar. Mixed-mediakunstenaar. Fotograaf. Collagekunstenaar. Schilder. Websitebouwer.

Kies er even één, graag. Er staan nog mensen achter u.

Te moeilijk om te labelen

Vorige week kwam er een oude gedachte bij me terug. Eentje die ik als feit had aangenomen, zonder ooit te checken of hij klopte.

Ik versnipper mezelf.

Of, zoals een marketeer het zou zeggen: ik ben niet verkoopbaar. Te veelzijdig. Te moeilijk te labelen. Te ver weg van de huidige trends. Te ingewikkeld. Bla bla bla. Ik had het al eerder gehoord.

Jaren geleden maakte ik een cd met een muzikant en componist. Een platenmaatschappij vond de muziek mooi, maar wist niet hoe ze die moest labelen. Het paste in geen van hun hokjes. En als niemand weet welk hokje hij moet aanvinken, moet de muziek blijkbaar stilletjes in een kast blijven liggen.

Zakelijk gezien begrijp ik het probleem. Marketing heeft duidelijkheid nodig. Mensen moeten weten waar ze naar kijken en waarom het voor hen van belang zou kunnen zijn.

Maar moet duidelijkheid betekenen dat alles hetzelfde is?

Als beeldend kunstenaar ben ik hetzelfde advies tegengekomen. Vind dat ene ding dat verkoopt en blijf het maken. En maken. Misschien niet letterlijk tot je erbij neervalt. Wel tot elk teken van leven uit het werk verdwenen is.

Dat kan ik niet. Zo zit ik niet in elkaar. Ik ben er niet voor gebouwd om één succesvol idee eindeloos te herhalen, hoe handig dat ook zou zijn voor een merk.

Ik blijf me afvragen waarom het zo moeilijk is om te accepteren dat veel creatieve mensen niet maar één kunstje hebben.

Meer dan één roeping

Elf jaar geleden zag ik de TED Talk van Emilie Wapnick, Why Some of Us Don't Have One True Calling. Toen Wapnick sprak over multipotentialites, voelde dat als een enorme opluchting.

Een multipotentialite is iemand met veel interesses en creatieve paden, in plaats van één vaste roeping. Die omschrijving klopte voor mij. Ik leer graag nieuwe vaardigheden. Ik spring graag in het diepe. Ik combineer graag twee of meer ideeën en kijk dan wat er gebeurt als ze elkaar ontmoeten.

Dat zie je terug in de kunst die ik maak. Soms fotografeer ik een landschap omdat de foto op zichzelf al compleet voelt. Het licht, de schaal en de sfeer zitten er al in. Andere keren is de foto pas het begin. Dan wil ik er verf aan toevoegen. Ik wil delen afdekken, erin krassen, lagen opbouwen of hem combineren met texturen van ergens anders.

Fotografie leidt tot collage. Collage leidt tot verf. Verf vindt zijn weg terug naar de fotografie. Een monoprint wordt een berg. Een barst in een oude muur wordt deel van een woestijn. Een foto van steen, schors of verweerd hout kan belanden in een landschap dat nooit heeft bestaan. In elk geval niet in die vorm.

En toch kan het uiteindelijke beeld dichter bij mijn ervaring komen dan de oorspronkelijke foto.

Verschillende vormen, dezelfde vragen

Mijn landschappen, getextureerde foto's, collages en schilderijen zien er misschien verschillend uit, maar voor mij voelen ze niet los van elkaar. Ze komen voort uit dezelfde interesses.

Ik word aangetrokken door de emotionele kracht van wilde plekken. Ik wil onderzoeken hoe we bij de natuurlijke wereld horen, zelfs als het moderne leven ons zijn uiterste best doet om het tegendeel wijs te maken.

Ik ben geïnteresseerd in sporen. Tekens achtergelaten door weer, tijd, groei, verval en mensenhanden.

Ik ben ook geïnteresseerd in transformatie. Hoe een gewoon beeld vreemd kan worden. Hoe een landschap kan verschuiven van decor naar iets wat levend aanvoelt. Een drempel. Een toevluchtsoord. Een herinnering. Soms een portaal.

Daarom voelde kiezen voor één medium altijd geforceerd. Ik gebruik wat me helpt dichter bij het gevoel te komen dat ik wil laten zien.

Sommige ideeën hebben het scherpe detail van een foto nodig. Andere hebben verf nodig, gescheurde randen, ruwe oppervlakken of meerdere beelden die tegen elkaar aan worden geschoven tot ze met elkaar gaan praten.

Sommige werken hebben stilte en ruimte nodig.

Andere hebben een vintage vrouw nodig die iets in brand steekt, of een drummer die uit een hangmat valt.

Die werken lijken op het eerste gezicht misschien niets met elkaar te maken te hebben, maar ze komen voort uit dezelfde gewoonte. Ik kijk goed. Dan zet ik dingen bij elkaar en wacht ik af wat er verandert.

De ene interesse vervangt de andere niet. Ze voedt haar. Wapnick noemt dit synthese: het vermogen om ideeën uit verschillende gebieden samen te brengen en er iets nieuws van te maken. Daar herkende ik mezelf in.

De zingevingsval

En toch raak ik nog steeds van mijn stuk door boeken, experts en sociale media berichten die beweren dat we allemaal één echt doel hebben. Vind het, zeggen ze, en alles valt op zijn plek.

Het werk.

Het zelfvertrouwen.

Het geld.

Dus begin ik mezelf weer te bevragen: wat is mijn ware doel?

Ik beantwoord de vragen. Ik lees de boeken. Ik doe de oefeningen. Ik zoek in mezelf alsof mijn doel een verloren oorbel onder de bank is.

Nog steeds niks.

Natuurlijk niet. Ik wist op mijn zestiende niet wat ik wilde worden, en ik weet het nog steeds niet. Ik ben in te veel dingen geïnteresseerd.

Kunstenaar zijn geeft me de ruimte om die interesses te volgen. Marketing lijkt dit nog altijd als verdacht gedrag te zien. Misschien zit het probleem erin dat we een doel verwarren met een functietitel, een medium of een product.

Misschien is je doel niet dat ene ding dat je maakt. Misschien is het de vraag waar je steeds naar terugkeert.

Mijn werk verandert, maar de vragen eronder veranderen nauwelijks.

Waarom raken bepaalde landschappen ons zo diep? Hoe kan een beeld niet alleen laten zien hoe een plek eruitzag, maar ook hoe het voelde om daar te staan? Wat kunnen verf, textuur en collage onthullen wat een rechttoe-rechtaan foto niet kan?

Ik keer terug naar die vragen via landschappen, getextureerde foto's, collages, monoprints en schilderijen. Het medium verandert. De manier waarop ik kijk niet.

Misschien is mijn doel niet om één herkenbaar product te maken en dat te herhalen tot iedereen het begrepen heeft. Misschien is het om dingen met elkaar te verbinden. Beelden, materialen, plekken, herinneringen en ideeën.

Misschien is het om wat al bestaat weer onbekend te laten voelen. Dat is geen gebrek aan richting. Dat ís de richting.

Ik kan de markt misschien geen eindeloos herhaald product bieden. Maar ik kan wel een herkenbare manier van kijken bieden.

De samenhang zit niet in het medium.

Het zit in de blik.